Jaar 2022

Inhoud

10 mei 2022

Fort bij Nigtevecht in 1939-1940

Tekst: René Ros.

Sergeant Van Hombergh met roeiboot in gracht van Fort bij Nigtevecht.

Sergeant Van Hombergh met roeiboot in gracht van Fort bij Nigtevecht. (collectie Regionaal Archief Tilburg)

We proberen elk jaar rond de Meidagen een thema-nieuwsbrief te verzorgen waarin de Tweede Wereldoorlog en de Stelling elkaar raken. Ook dit jaar is dat gelukt met een tweedelige nieuwsbrief over Nederlandse militairen op Fort bij Nigtevecht.

De persoonlijke herinneringen van een van de onderofficieren vormen de unieke basis van dit nooit eerder vertelde verhaal. Bij die herinneringen zaten ook meerdere unieke en niet eerder gepubliceerde foto's van zijn diensttijd en het verblijf op het fort.

Met aanvullend archiefmateriaal wordt een beeld gegeven van Nederlandse militairen die in de jaren 1930 opkwamen, in augustus 1939 gemobiliseerd werden om in Fort bij Nigtevecht terecht te komen. In de grotere plannen werden ze daarna naar de Moerdijkbruggen overgeplaatst, waar de Duitse inval van 10 mei 1940 van invloed op de rest van hun leven zou worden.

De twee delen verschenen op 2 en 9 mei jl. en zijn nu beide te lezen en te bekijken.

Fort bij Nigtevecht in 1939-1940 (deel 1/2)
Fort bij Nigtevecht in 1939-1940 (deel 2/2)

25 april 2022

Nieuwe versie van 'Beste Nederlanders'

Tekst: René Ros.

Pand aan de Keizersgracht in Amsterdam waar het kantoor van Operaties gevestigd is geweest.

Pand aan de Keizersgracht in Amsterdam waar het kantoor van Operaties gevestigd is geweest. (René Ros)

'Beste Nederlanders' bevat de herinneringen van het hoofd Sabotage van de geheime Stay-Behind organisatie 'Operaties'. Dankzij nieuw ontvangen informatie hebben we een derde gewijzigde versie gepubliceerd.

De eerste versie verscheen in oktober 2020 en een gewijzigde versie in juni 2021. De publicatie trekt veel aandacht en met bijna 2.000 downloads is het onze populairste publicatie.
Het trekt ook zeker de aandacht van betrokkenen die het verhaal ook nog nooit zo compleet beschreven hebben gezien. Een aantal van hen stelt de geschiedschrijving zeer op prijs en werkte -anoniem- mee aan de nieuwe versie.

Van de 515 paragrafen en annotaties zijn er 44 nieuw of gewijzigd. De belangrijkste wijzigingen zijn:
- Felix Brakel is overleden en wordt nu niet meer geanonimiseerd genoemd.
- Onderschrift van foto Veeneklaas gecorrigeerd en aangevuld m.m.v. een familielid.
- Informatie over vernieuwen caches door een anonieme betrokkene.
- Meer nauwkeurige locatie van de cache in Overijssel.
- Annotaties over de forten die gebruikt werden, in een nieuwe bijlage geplaatst met aanvullende informatie over de forten en over de fortwachter van Fort bij Nigtevecht.
- Boek 'Londen roept Amsterdam' toegevoegd als bron vanwege enkele kleine verbeteringen.
- Boeken 'Samen met de CIA' en brochure 'De Koninklijke Marechaussee en het inlichtingenwerk tijdens de Koude Oorlog' toegevoegd als geraadpleegd.

We denken dat dit interessante nieuwe informatie is. We hopen op meer lezers en meer mensen die informatie willen bijdragen.

Informatie en download 'Beste Nederlanders'

22 april 2022

Vrijwilligersbijeenkomst bij Uithoorn

Tekst: René Ros.

Vrijwilligers in een reinigingslokaal van Fort bij Uithoorn.

Vrijwilligers in een reinigingslokaal van Fort bij Uithoorn. (Marcel Anthonijsz)

Bijpraten op het terras naast de bergloods van Fort bij Uithoorn.

Bijpraten op het terras naast de bergloods van Fort bij Uithoorn. (Huib Fransen)

Na twee jaar zonder fysieke vrijwilligersbijeenkomsten, was er bij velen behoefte om elkaar weer eens gezellig te spreken op een mooie locatie. Vrijwilliger ben je immers ook vanwege het sociale aspect.
Mede omdat er een overlap van vrijwilligers is, organiseerden het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam en het Kenniscentrum een gezamenlijke middag op Fort bij Uithoorn.

Na een week van koude wind en soms hagel was het op 12 april een mooie lentedag, zodat het fort een genoegen was om te bekijken en te beleven. Met een kop koffie en een koek in de hand praatte iedereen met elkaar bij.
René Ros gaf mondeling een algemene toelichting over de Nederlandse Stay-Behind organisaties die onder andere het Fort bij Uithoorn hebben gebruikt.

Hierna verzorgde Hans Baas een algemene rondleiding op het fort. De leegstaande manschappenverblijven en munitieruimten geven een bijzondere sfeer en zijn een zeldzaamheid aan het worden. Vervolgens nam René de rondleiding over in het rechter deel van het hoofdgebouw. Dit is zeer waarschijnlijk het deel dat door de Stay-Behind organisatie Operaties is gebruikt en waarvan bouwkundige sporen zijn achtergelaten. In dit deel staan ook de grote collectie-items van het Documentatiecentrum.

Terug bij het terras naast de bergloods nam iedereen een drankje. Eigenaar Mirjam Schaap vertelde kort de lange geschiedenis van de plannen en hoe het er nu voor staat. Ondertussen had de cateraar een buffet ingericht en kon iedereen meerdere keren diverse chinese gerechten opscheppen. Terwijl de zon richting de horizon zakte, werd afsluitend een kop koffie gedronken. We kunnen terugkijken op een zeer geslaagde bijeenkomst. Helaas lukt het nooit een dag te kiezen waarop iedereen kan, maar met een opkomst van tegen de 50% waren we best tevreden. Binnen niet al te lange tijd maar weer een bijeenkomst organiseren, op een andere dag en een andere locatie. Er zijn in de Hollandse Waterlinies genoeg mooie locaties.

Wil jij ook vrijwilliger worden bij het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam en/of het Kenniscentrum Waterlinies? Bekijk de websites van die organisaties eens om te zien wat ze doen, en stuur dan een bericht zodat samen gekeken kan worden welke werkzaamheden bij jou passen.

Kenniscentrum Waterlinies
Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam

4 april 2022

Familie plus geschiedenis is soms Familiegeschiedenis

Tekst: René Ros.

Stadsdeelwethouder Rolf Steenwinkel en initiator Emiel Ros lachen bemanningslid John Tayloe toe na zijn dankwoord.

Stadsdeelwethouder Rolf Steenwinkel en initiator Emiel Ros lachen bemanningslid John Tayloe toe na zijn dankwoord. (René Ros)

Het is vandaag zeven jaar geleden dat mijn vader overleed. Nog elke dag denk ik aan hem en mijn moeder. Zijn website is en blijft in de lucht. Materiaal van een zijn projecten is nu aan de collectie toegevoegd.

Als geboren Spaarndammer (de Amsterdamse buurt) trok de geschiedenis van die buurt hem aan. Vooral de vage herinneringen aan een bommenwerper die in 1944 op zijn school was neergestort.
Iemand die ons beide eens tegelijk sprak, dacht dat ik de interesse in geschiedenis van mijn vader had overgenomen. Het tegendeel was het geval.

Pa ging zelf het Stadsarchief Amsterdam in en vond veel informatie die ik voor hem op zijn eigen website plaatste. Dankzij die website kwam hij in contact met het gastgezin van het laatst levende bemanningslid van het vliegtuig. Wat vond hij het mooi om die John Tayloe tweemaal te ontmoeten - net als ik. En wat deed hij zijn best voor een herinneringsplaquette en een geolied programma van de onthulling in 2006.

Met deze en andere projecten hervond hij de contacten die hij bij zijn vroege VUT van het werk was kwijtgeraakt. Zijn website blijft in de lucht als herinnering aan hem en alle andere betrokkenen. Divers los materiaal zoals krantenartikelen, een afbeelding van de plaquette en foto's zijn nu in onze collectie opgenomen. Voor jou gewoon geschiedenis, voor mij familiegeschiedenis.

website Emiel Ros
Bommenwerper op Spaarndammerbuurt 1944
Items over de St. Alfonsusschool

23 maart 2022

Omroep Heemskerk over de Forten in de IJmond

Tekst: René Ros.

Presentator Mark van der Jagt en gast René Ros.

Presentator Mark van der Jagt en gast René Ros. (Omroep Heemskerk)

Omroep Heemskerk besteedt in haar programma IJmond Puur Cultuur aandacht aan drie forten. Naast reportages ter plekke met de fortbeheerders, was onze medewerker René Ros in de studio voor de vragen over de gehele Stelling van Amsterdam en het belang ervan, toen en nu.

IJmond Puur Cultuur van 23 maart op Omroep Heemskerk
Reportage Muziekfort Beverwijk
Reportage Fort Veldhuis
Reportage Forteiland Velsen

3 maart 2022

Schuilkelders

Tekst: René Ros.

Er wordt momenteel veel gezocht naar informatie over schuilkelders. Belangstelling ervoor is mooi maar niet vanwege een oorlogsdreiging.

Sinds de inval van Rusland in Oekraïne op 24 februari jl. merken we dat er veel gezocht wordt naar informatie over schuilplaatsen. Onze website Forten Info ontvangt tien keer zoveel bezoekers als normaal. En onze Stelling van Amsterdam website (waarop ook schuilplaatsen in de regio Amsterdam) tweemaal zoveel. Ook ontvangen we vragen per e-mail.

De openbare schuilplaatsen uit de Koude Oorlog zijn niet meer in gebruik, niet meer geschikt of niet meer aanwezig. Bovendien waren ze destijds alleen voor passanten op bijvoorbeeld markten. Thuis en op werk moest zelf voor een schuilplaats gezorgd worden.

Net als op veel andere crisisvoorbereidingen is er op schuilplaatsen bezuinigd, omdat we collectief vonden dat ze niet meer nodig waren en we ons belastinggeld aan nuttigere zaken moesten besteden.

Besteed je tijd alsjeblieft nuttiger en geef hulp of stort geld op giro 555. Onze aandacht zou niet naar schuilplaatsen moeten gaan...

Verzoeken om interviews hierover zijn en worden afgeslagen.

Giro 555

24 februari 2022

Lezing in Nederhorst

Tekst: Historische Kring Nederhorst den Berg.

Historische Kring Nederhorst den Berg

Historische Kring Nederhorst den Berg

Voor vrijdagavond 4 maart 2022 staat de jaarlijkse ledenvergadering van de Historische Kring Nederhorst den Berg op het programma. Het eerste deel bevat de traditionele punten, zoals de jaarverslagen, het verslag van de kascommissie, de rekening en de begroting, bestuursverkiezing, stand van zaken werkgroepen, de plannen voor 2022 en de rondvraag.
Na het officiële deel is om ca. 20.30 uur het woord aan René Ros voor een multimediale presentatie, waarin hij de vrijwel onzichtbare Stelling van Amsterdam zichtbaar maakt. Vooraf aan de lezing wordt de documentaire "Geheim landschap" vertoond over militair erfgoed in Europa en Nederland.

De Stelling van Amsterdam is een van de twee waterlinies in het UNESCO Werelderfgoed. ‘Hollandse Waterlinies’ De Stelling is tussen 1881 en 1914 in opdracht van het ministerie van oorlog om de hoofdstad aangelegd. In geval van oorlog konden polders tot een afstand van 3-5 km onder water worden gezet (inundaties).
In de Stelling werden 46 forten en batterijen gebouwd om de overgebleven doorgangen te beschermen. De Stelling is 135 km lang en ligt op een afstand van 15 tot 20 km in een kring rond de hoofdstad. Tegenwoordig worden de forten van de Stelling voor heel verschillende doeleinden gebruikt.
René Ros voert als vrijetijds-historicus archief- en veldonderzoek uit naar het militair erfgoed in de regio Amsterdam. Tevens is hij beheerder van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam en medewerker van het Kenniscentrum Waterlinies.

De jaarvergadering met lezing over de Stelling van Amsterdam wordt gehouden in de Bergplaats, Kerkstraat 7, 1394 CW in Nederhorst den Berg en begint om 20.00 uur. De toegang is gratis! Wij houden ons aan de geldende coronamaatregelen.

Historische Kring Nederhorst den Berg
Lezingen

3 januari 2022

Fort bij Velsen nog verder gesloopt

Tekst: René Ros.

Graafmachine en vrachtwagen op Fort bij Velsen.

Graafmachine en vrachtwagen op Fort bij Velsen. (Edwin Kapitein)

Op woensdag 29 december om 16.50 uur kwam er een melding binnen over zware werkzaamheden op het Fort bij Velsen. We hebben diverse partijen hiervan op de hoogte gebracht en ondanks de kerstvakantie was de gemeente in staat snel een onderzoek te starten.

Lees gehele artikel