Nieuws over de activiteiten van het documentatiecentrum.

20 april 2015

Forteiland Pampus opent expositie 'tentoonStelling'

Luchtfoto Fort aan het PampusMeer dan veertig foto's vanuit de lucht tonen de gehele Stelling van Amsterdam vanuit een bijzonder perspectief. Toen de Stelling werd ontworpen en gebouwd werd het verdedigingswerk strategisch verborgen in het landschap. Dankzij de 'tentoonStelling' op Pampus kan de bezoeker nu de Stelling in een uurtje van bovenaf bekijken. Op 24 april presenteert Pampus tevens het boekje 'De Stelling van Amsterdam in vogelvlucht'. Op www.pampus.nl staat meer informatie over de 'tentoonStelling'.

De Stelling van Amsterdam is een 135 kilometer lang verdedigingswerk, aangelegd op een afstand van vijftien tot twintig kilometer rond Amsterdam. Van 1881 tot 1914 werd eraan gewerkt. Nagenoeg alle forten, vestingen en batterijen zijn nog in het landschap te herkennen, voor degene die weet dat ze er zijn. René Ros en Otto Bodemeijer van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam, maakten tussen 2012 en 2014 foto's vanuit een vliegtuig van alle onderdelen van de Stelling. Het levert een uniek perspectief op het werelderfgoed op. De meer dan veertig blow up foto's hangen in de openlucht, in de droge gracht om het fort van Pampus heen.

Naast het bezoek aan de openluchtexpositie kunnen bezoekers het fotoboekje 'De Stelling van Amsterdam in vogelvlucht' in de winkel aanschaffen. Daarin zijn de luchtfoto's afgedrukt, met een korte omschrijving van het fort of de batterij en ook de wijze waarop de forten tegenwoordig in gebruik zijn: van wijnkelder tot wellness center of bezoekerscentrum.

De 'tentoonStelling' en het fotoboekje worden mede mogelijk gemaakt door Provincie Noord-Holland, programmabureau Stelling van Amsterdam.

Forteiland Pampus
Luchtfoto's Doc.centrum StvA
Luchtfoto's te koop in onze fotowinkel

1 april 2015

Dagexcursie Stelling van Amsterdam 2015

Groepsfoto van de deelnemers, op Fort bij Abcoude.Op zaterdag 6 juni as. zal voor de veertiende keer de geheel verzorgde, unieke dagexcursie naar een deel van de Stelling van Amsterdam plaatsvinden. Deze keer bezoeken we de Vesting Muiden en het Fort aan het Pampus.

Het doel van de excursie is om forten te bezoeken die normaal niet of nauwelijks toegankelijk zijn en waar mogelijk vrij rond te wandelen. Tevens een prachtige gelegenheid om elkaar weer te zien of kennis te maken met andere mensen die zich betrokken voelen bij de Stelling.
We bezoeken Fort H, het Waterschild paviljoen en de Westbatterij in de Vesting Muiden en het Fort aan het Pampus. De dag begint om 10.00 uur bij Fort H en duurt tot ongeveer 17.00 uur wanneer we bij de Westbatterij afsluiten.

U bent van harte welkom om deel te nemen en u kunt zich vanaf heden aanmelden! En neem gerust een familielid, kennis of collega mee.
Het aantal deelnemers is beperkt en door voorinschrijving door donateurs is een deel van de plaatsen al geboekt. Meer informatie en aanmelden op:

Dagexcursie Stelling van Amsterdam

11 maart 2015

In grootvaders voetstappen door de Stelling

Adjudant Van Linden Tol en Stellingcommandant Ophorst in 1916In de periode 2014-2018 herdenken we ook in Nederland dat de Eerste Wereldoorlog 100 jaar geleden plaatsvond. Met geringe investeringen lukte het ons land om mensenleed en oorlogsschade te beperken.
Stellingcommandant Ophorst en zijn adjudant Van Linden Tol hebben daar hun kleine rol in gehad. Hun kleinzoons hebben in Volendam en Spijkerboor stilgestaan bij dit verhaal van de verdedigingslinie 'Stelling van Amsterdam'.

Paul van Linden Tol (1872-1945) diende actief in Nederlands-Indië, keerde in 1904 terug en kreeg een rustige baan op het Stellinghoofdkwartier. Adrianus Ophorst (1857-1928) had een militaire carrière in Nederland doorlopen toen hij in 1907 daar ook kwam werken.
Ze maakten promotie en tijdens de Eerste Wereldoorlog was het gedaan met de rust toen ze het bevel over ruim 13.000 manschappen in de Stelling van Amsterdam voerden.

Op vrijdag 6 maart jl. werden twee kleinzoons door het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam samengebracht en toonden ze enthousiast foto's met meestal ook de grootvader van de ander. Kleinzoons Kees van Linden Tol en Hens Burger, kleinzoon van Ophorst, beheren beiden de door hun grootvaders nagelaten foto's.
De ontmoeting vond plaats in art hotel Spaander te Volendam dat een bijzondere geschiedenis kent vanwege de kunstenaarskolonie die het vanaf 1881 vormde. In de bewaarde gastenboeken staan de handtekeningen van vele beroemdheden. Directeur Evert Schilder liet het gastenboek 1913-1922 met de handtekeningen van hun grootvaders en militaire collega's zien aan de verraste kleinzoons*.

En zo zaten zeven personen met interesse in geschiedenis aan één tafel voor een geanimeerd gesprek met veel anekdotes, verhalen die niet in archiefstukken te vinden zijn. Over hoe de achternamen 'Van Linden' en 'Tol' werden samengevoegd. En hoe Ophorst en zijn broer afscheid namen met het idee dat het land snel in oorlog zou raken.
Na een prima lunch mét wijn reisden we naar het Fort bij Spijkerboor, die de grootvaders ook ooit inspecteerden. Daar sloten meer familieleden zich aan voor een rondleiding. De familie kreeg een beeld van grootvader zijn werk alhoewel hij destijds beter gehuisvest waren.

"Als ik de glimlach van mijn opa", zei Kees van Linden Tol, "op de verschillende groepsfoto's vergelijk, dan heeft hij het niet zo leuk gehad met andere Stellingcommandanten als met jouw opa."

Voor Fort bij Spijkerboor begint op Tweede Paasdag (6 april) het seizoen weer en is een bezoek zeker de moeite waard.
Het art hotel Spaander is in alle jaargetijden toegankelijk voor bijvoorbeeld een lunch tussen de schilderijen.

art hotel Spaander
Vrijwilligersgroep Fort bij Spijkerboor
Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam
Gastenboeken Hotel Spaander
'Mijn grootvader, de Stellingcommandant' door Hens Burger in Nieuwsbrief 317 (2009)

20 februari 2015

Het Geheim van Amsterdam, uit de lucht gegrepen

Luchtfoto van Kustbatterij bij Durgerdam alias VuurtoreneilandLange tijd het best bewaakte geheim van Amsterdam, de Stelling van Amsterdam, het laatste toevluchtsoord in barre tijden, nu groen en vredig gelegen in het landschap. Tussen 2012 en 2014 uit de lucht verkend door Stelling-specialisten René Ros en Otto Bodemeijer.

Alle 46 forten van de Stelling, van het pantserfort bij de sluizen van het Noordzeekanaal bovenlangs Amsterdam naar de Beemster, van het Vuurtoreneiland en Pampus langs Naarden naar Weesp en Uithoorn om dan over de Haarlemmermeer weer te eindigen bij de forten van Spaarndam en Velsen.

Uit de serie foto's zijn enkele exemplaren groot(s) opgeblazen te zien en alle anderen middels projectie in de expositieruimte. Het Geheim van Amsterdam eindelijk in zijn geheel verkend en te zien in het Vestingmuseum in Naarden.
De expositie is te zien van 8 maart tot 26 april 2015. De luchtfoto's zijn ook on-line te koop, digitaal en als afdruk.

Nederlands Vestingmuseum
On-line fotowinkel

30 januari 2015

Excursie naar Vliegbasis De Peel

Nike Hercules raketOp zaterdag 11 april as. is het mogelijk om vanuit de regio Amsterdam een uniek bezoek te brengen aan de Luitenant-generaal Bestkazerne om onze kennis over de historie van de Nederlandse luchtverdediging te verdiepen.
Daarvoor zullen we met een touringcar vanuit Amsterdam vertrekken voor een geheel verzorgde dag op de voormalige vliegbasis op de grens van Noord-Brabant en Limburg.

Wat heeft de Stelling van Amsterdam met vliegbasis De Peel te maken? Uit het 2de Regiment Vestingartillie, het huiskorps van de Stelling, is in 1917 de luchtdoelartillerie ontstaan. Dit landmacht-onderdeel is de laatste jaren met de geleide wapens van de Luchtmacht samengevoegd tot het Defensie Grondgebonden Luchtverdedigingscommando en gehuisvest op 'De Peel', nu de Luitenant-generaal Bestkazerne.
Ook de historische collecties zijn samengegaan in de Stichting Historische Collectie Grondgebonden Luchtverdediging. Op de kazerne hebben ze in twee grote loodsen en daarbuiten een mooie en indrukwekkende expositie samengesteld.
De excursie begint met een rondrit over de kazerne en we zien onder andere een kazemat van de Peel-Raam Stelling, de shelters voor straaljagers, luchtdoelopstellingen en de vredeslocatie van de actieve Patriot-eenheden. Na een verzorgde lunch bezoeken we onder leiding van enthousiaste gidsen de expositie.

Het is voor de rondrit noodzakelijk dat we met één voertuig de kazerne betreden. Daarom zal om 8.30 nabij de Utrechtsebrug in Amsterdam een bus vertrekken (gratis parkeren). Als alles mee zit zijn we om 18.00 uur terug in Amsterdam.
Aan deelname zijn 47,50 euro kosten verbonden om het transport, lunch en toegang tot het museum voor u te betalen. De vervoerkosten zijn overigens vergelijkbaar met de brandstofkosten van de eigen auto maar vormen wel het leeuwendeel van de kosten.
De bus van 25 personen zal ook helemaal vol moeten dus neem ook vrienden, mede-gidsen enzovoort mee. Als er niet voldoende belangstelling is dan gaat de excursie niet door en ontvangt men de volledige deelnamekosten retour.

Vanwege de beveiliging moet er individueel aangemeld worden en een nummer van een geldig legitimatiebewijs opgegeven worden. Graag bij de opmerkingen aangeven waar u wilt opstappen: Amsterdam of Nieuwegein-Zuid.
Aanmelden is alleen on-line mogelijk en daarna ontvangt u een bericht met betaalinformatie. Uw aanmelding moet voor 28 maart as. zijn ontvangen.

Aanmelden voor Excursie Vliegbasis De Peel

1 januari 2015

Voorspoedig 2015!

Gelukkig nieuwjaar!Een gelukkig 2015 toegewenst voor uzelf en allen die u lief hebt.

29 december 2014

100 jaar Korps Nationale Reserve

Tijdschrift '100 jaar Korps Nationale Reserve'Voortgekomen uit de 100 jaar geleden opgerichte Vrijwillige Landstorm vierde het Korps Nationale Reserve dit jaar haar eeuwfeest. Een extra dik exemplaar van het tijdschrift November Romeo sluit het jubileumjaar af met een breed historisch overzicht.
Het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam is vereerd dat zij informatie en beeldmateriaal heeft mogen bijdragen. Ons teamlid en historicus Wim de Natris schreef bovendien het hoofdstuk 'Vrijwillige luchtafweer 1938-1940' over zijn specialisatie.

Binnen de Stelling van Amsterdam werd in 1914 een eigen vrijwillig landstormkorps met dezelfde naam opgericht, het Landstormkorps Stelling van Amsterdam. Velen die als militieplichtige hadden gediend zijn daarna vrijwillig toegetreden tot de landstorm en in die hoedanigheid tijdens de Eerste Wereldoorlog gemobiliseerd in de Stelling. Dit blijkt onder andere uit de diverse biografieën op de website over de Stelling.
Tijdens de Koude Oorlog heeft de opvolger, de Nationale Reserve, vaak getraind op de diverse forten van de Stelling.

Meer willen weten over het Korps Nationale Reserve en haar 100-jarige geschiedenis? Download dan de PDF-versie van het tijdschrift.

Download '100 jaar Korps Nationale Reserve'
Bureau Landstormkorps in Amsterdam

15 december 2014

Prettige feestdagen

Prettige Kerstdagen en een gelukkig nieuwjaar!Graag wensen wij u prettige Kerstdagen en een gelukkig nieuwjaar!

19 november 2014

De hele Stelling van Amsterdam van boven gefotografeerd

Piloot in cockpit boven UithoornEr waren vijf vluchten in drie jaar voor nodig maar we kunnen nu met veel plezier en trots laten weten dat de gehele Stelling van Amsterdam vanuit de lucht is vastgelegd. De enige complete verzameling luchtfoto's van al haar forten!
En die delen we met u, waarbij de donateurs nog een streepje voor hebben.

Een selectie van 275 foto's is in de fotowinkel te bekijken. Door aankoop van luchtfoto's, digitaal maar ook op canvas, muismat e.d., kunt u de forten van boven bekijken hoe en wanneer u dat wilt én draagt u bij in de vliegkosten.
We hebben de foto's met veel plezier gemaakt en we hopen dat u de foto's met plezier bekijkt.

Meer informatie
Online fotowinkel

9 november 2014

Vacatures voor vrijwilligers website Forten Info

Voor het aanpassen van de website Forten Info hebben wij twee vacatures voor vrijwilligers: PHP/HTML-programmeur en GIS adviseur. Zij kunnen helpen met de uitdagende plannen voor de herbouw van die website.

De website Forten Info is een nevenactiviteit van het Documentatiecentrum als een landelijk overzicht van militair erfgoed t.b.v. o.a. waardestelling.

Meer informatie
website Forten Info

15 oktober 2014

Post van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Gebouw Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed te Amersfoort.Naar aanleiding van de Historische Kaart Stelling van Amsterdam werd een klacht ingediend bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed waarop we onlangs hun reactie ontvingen.

Na publicatie van de Historische Kaart Stelling van Amsterdam door de de provincie Noord-Holland (oktober 2013) waren er sterke aanwijzingen dat een aanzienlijke hoeveelheid informatie zonder voorafgaande toestemming van onze website was gebruikt. Hierover vond in februari 2014 een gesprek met de provincie plaats waarbij meer duidelijk werd over de teksten en de kaartcoördinaten.
Naar aanleiding van dat gesprek moest helaas een formele klacht ingediend worden bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Na twee vergaderingen met hen ontvingen we een brief met de conclusie waarvan u een samenvatting kunt lezen.

Samenvatting brief

24 september 2014

Tussen Vecht en Eem blikt terug op de Eerste Wereldoorlog

Werk IV in BussumOp 4 oktober organiseert de Stichting Tussen Vecht en Eem een Open Dag met als thema De Eerste Wereldoorlog. Op deze dag zijn lezingen en activiteiten georganiseerd. Het programma zal van start gaan in De Vernissage op Werk IV aan de Dr. Abraham Kuyperlaan 1a te Bussum, waarna verschillende activiteiten in en rondom het Gooi zullen plaatsvinden.

De dag is georganiseerd in samenwerking met de Historische Kring Bussum en het Nederlands Vestingmuseum. De Open Dag is een jaarlijks terugkerend evenement. Iedereen is welkom!
René Ros (projectmedewerker Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam) zal spreken over de Stelling van Amsterdam en de Eerste Wereldoorlog.

Programma en aanmelden Open Dag

18 september 2014

Oude Houthaven Lezing over de Stelling van Amsterdam

Graansilo Korthals AltesTijdens de veertiende Oude Houthaven Lezing in Café Westerdok vertelt René Ros over de Stelling van Amsterdam.

Toen de stadsmuur rond Amsterdam overbodig werd, kwam de Stelling van Amsterdam: een muur van water. De Graansilo Korthals Altes (naast de Houthaven) maakte deel uit van deze stelling. Het was de graanschuur van de stad. Tegenwoordig is de silo een woonblok en een echte blikvanger van de buurt.
René Ros doet al ruim vijftien jaar onderzoek naar de Stelling van Amsterdam en komt op 14 oktober over de Stelling en zijn werk vertellen.

Café Westerdok ligt op de hoek van de Westerdoksdijk en het Barentszplein met uitzicht op het IJ.
Dinsdagavond 14 oktober om 20.00 uur.

Café Westerdok
Westerdoksdijk 715/A
1013 BX Amsterdam
(aanmelden niet nodig, vol is vol, gratis entree, consumptie verplicht)

Oude Houthaven

17 september 2014

Uniek Duits fotoalbum behouden voor Nederland

Dhr. Vroom en René Ros bladeren door het Duitse fotoalbum over Nederlandse verdedigingswerken.Twee particulieren hebben gezorgd voor het behoud voor Nederland van een uniek Duits fotoalbum over Nederlandse verdedigingswerken.

Op 10 september jl. vond de overdracht van het fotoalbum plaats. Binnenkort wordt begonnen met het scannen van de 345 unieke foto's waarna ze in de online catalogus worden geplaatst. Door overeenkomsten in de foto's vermoeden we dat de maker betrokken was bij het boekwerk 'Denkschrift über die niederländische Landesbefestigung' (1941).

artikel 'Uniek Duits fotoalbum behouden voor Nederland'

10 september 2014

Documentatiecentrum verwerft voorwerpen Commandobunker EBA

Buitenluchtventilator van de Commandobunker EBA in Fort bij UithoornHet Energiebedrijf Amsterdam bouwde in 1987-1988 een bunker die "is primair gebouwd en geëquipeerd om te dienen als onderkomen voor de bedrijfsvoering van het EBA ten tijde van oorlogshandelingen." Na ruim 25 jaar bestaan er andere plannen voor het terrein en zal de bunker helaas gesloopt gaan worden.

Het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam houdt zich ook bezig met erfgoed uit de Koude Oorlog en heeft een aantal voorwerpen en documenten uit de bunker veilig gesteld. Een groot deel van de documenten moet nog geïnventariseerd worden maar de voorwerpen zijn in onze online catalogus opgenomen. De grote voorwerpen zijn tentoongesteld in het Fort bij Uithoorn.

artikel 'Commandobunker EBA gaat verdwijnen'
online catalogus

25 augustus 2014

Engelstalig e-boek over de Stelling van Amsterdam

Engelstalig e-boek over de Stelling van AmsterdamWe zijn er trots op u te mogen laten weten dat we de eerste Engelstalige boekpublicatie over de Stelling van Amsterdam hebben gelanceerd.

In navolging van ons succesvolle Nederlandstalige boek in 2013 is ook dit als ebook uitgegeven zodat het bereik zo groot mogelijk is.
Wij danken Alex Bishop, Engelsman en 'cultural heritage professional' bij o.a. de Nieuwe Hollandse Waterlinie, voor zijn onmisbare hulp bij de vertaling naar het Engels.

Wij hopen dat u deze uitgave per e-mail, op uw website en via sociale media bij uw buitenlandse relaties onder de aandacht wilt brengen. Bij voorbaat onze dank hiervoor.
Via de onderstaande links is meer informatie over de verkrijgbaarheid voor beide talen te vinden, evenals het persbericht en persfoto's.

ebook 'Introduction to the Defence Line of Amsterdam'
e-book 'Kennismaken met de Stelling van Amsterdam'

11 juni 2014

Lezingen Eerste Wereldoorlog in het Waterlands Archief

Vlaardingse haringlogger welke met Marker bemanning op een zeemijn zou lopen.Op een inloopmiddag in het Waterlands Archief staat vrijdag 20 juni de Eerste Wereldoorlog centraal. En dan vooral de impact die de Grote Oorlog (1914-1918) had op Waterland. Want al viel hier geen schot, de gevolgen van de oorlog waren voelbaar. Veel jongens en mannen waren van huis, omdat ze onder de wapenen waren geroepen.

Op de inloopmiddag worden twee lezingen gehouden en kunnen verhalen over bijvoorbeeld vroegere familieleden, die de Eerste Wereldoorlog hebben meegemaakt, worden uitgewisseld.

De middag begint om 13.30 uur.
Plaats: Waterlands Archief, Wielingenstraat 75 (tegenover de Rabobank) te Purmerend.

Meer informatie...
Waterlands Archief

3 juni 2014

Lezing Stelling van Amsterdam in Leiderdorp

Lezing door René Ros.Dinsdag 10 juni as. organiseert Kunstkring Leiderdorp een lezing over de Stelling van Amsterdam. De heer R. Ros, sinds 1998 intensief bezig met archief- en veldonderzoek voor het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam, zal een interessant deel van onze geschiedenis komen belichten.

'Stelling van Amsterdam' is de naam voor de waterlinie die tussen 1881 en 1914 in opdracht van het Ministerie van Oorlog om de hoofdstad werd aangelegd. In geval van oorlog konden polders tot een afstand van 3-5 km onder water worden gezet (inundaties).
Een hardnekkig vooroordeel is dat de Stelling nutteloos is geweest, omdat er nooit is gevochten; de forten zouden door de komst van vliegtuigen en parachutisten zijn achterhaald. Niets is minder waar.

Locatie: Scheppingskerk, Van Poelgeestlaan 2 te Leiderdorp.
Zaal open: 20.00 uur.
Aanvang 20.15 uur.
Kosten: gratis voor leden, 7 euro voor niet-leden.
Aanmelden niet nodig.

Meer informatie...
Kunstkring Leiderdorp

28 mei 2014

Boek 'Nederland neutraal, De Eerste Wereldoorlog 1914-1918'

Auteurs Wim Klinkert, Samuël Kruizinga, Paul Moeyes.In 2014 is het honderd jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. Nederland bleef in 1914-1918 neutraal, maar vanzelf ging dat niet. Want ook Nederland kreeg veel van de oorlog mee. In Nederland Neutraal wordt aan de hand van negen hoofdrolspelers uit de jaren 1914-1918 op boeiende wijze duidelijk gemaakt hoe politici, militairen, ondernemers en journalisten omgingen met de problemen, kansen en gevaren die zich door de neutraliteit voordeden.

Op woensdag 21 mei jl. werd het eerste exemplaar door de drie auteurs overhandigd aan Peter Vandermeersch; Vlaming, hoofdredacteur NRC Handelsblad en Eerste Wereldoorlog-geïnteresseerde.
Het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam heeft drie foto's aan het boek mogen bijdragen. Men zocht mooie foto's die nog niet (vaak) gepubliceerd waren.

Meer informatie...
Nederland Neutraal

15 mei 2014

Het Feest van Natuur op Fort Uitermeer

Luchtfoto Fort UitermeerOp zaterdag 24 mei as. organiseert de stichting 'Uiteraard Uitermeer' op het terrein van Fort Uitermeer 'Het Feest van Natuur'.

Tevens is er aandacht voor de militaire geschiedenis van het terrein waaraan het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam een bijdrage levert.

Meer over weten? Lees dan het gehele artikel met link naar het programma.

gehele artikel
Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam