2019

4 mei 2019

Thema-nieuwsbrief 'Onderduik en verzet'

Onderduikster Rinah Pomeranz in 2019.Ter gelegenheid van Dodenherdenking en Bevrijdingsdag verschijnt vandaag een thema-nieuwsbrief over 'Onderduik en verzet' in de Stelling van Amsterdam. Drie personen staan daarin centraal met hun verhalen over onderduikers en piloten.

Fortwachter Van der Klip, van Fort bij Krommeniedijk, kwam voor een dilemma te staan bij het helpen van Amerikaanse bemanningsleden van een bommenwerper. Op de Kustbatterij bij Diemerdam heeft fortwachter Klop een onbekend aantal mensen ondergedoken gehouden. Van een aantal Joodse onderduikers is bekend wie ze waren. Bovendien heeft hij een mysterieuze ontmoeting met een geallieerd bemanningslid gehad.
Ook is meer bekend geworden over de onderduik van dienstplichting militair Van Es (Fort bij Spijkerboor) en zijn vrouw, vanwege het verschijnen van haar oorlogsdagboek.

Opdat wij hun namen en daden niet vergeten, niet alleen van hen die daarbij het leven lieten.

Thema-nieuwsbrief 'Onderduik en verzet'

17 april 2019

Help mee met digitaliseren fortwachters-registers

Kaft van een register van fortwachters.Voor onderzoek naar de geschiedenis van de diverse forten maar ook voor genealogen, kan het nuttig zijn om een overzicht te hebben van de fortwachters. In plaats van dit per fort uit te zoeken is het handig om de gehele registers van fortwachters te digitaliseren. Het Kenniscentrum Waterlinies (KCW) gaat dit uitvoeren en zoekt vrijwilligers die daarbij willen helpen.

In het Nationaal Archief zijn een drietal registers gevonden die de periode 1852-1940 beslaan en hopelijk een compleet landelijk overzicht geven. Het maken van foto’s van deze registers is voltooid (fase 1) en momenteel wordt de database gebouwd om de foto's te verwerken (fase 2). De informatie op de foto’s moet vervolgens gedigitaliseerd worden door het overtypen en nakijken van gegevens voor zover die op de pagina’s voorkomen (fase 3). Na het vaststellen van personen en locaties (fase 4) kunnen de gegevens gepubliceerd worden (fase 5).

Voor fase 3 zoeken we vrijwilligers met computervaardigheden die vanaf huis op de database willen inloggen. Elke keer krijgt de vrijwilliger één of meer pagina’s toegewezen waarvan de foto van de pagina gedownload en, met een programma naar keuze, geopend kan worden om in te zoomen, de leesbaarheid te verbeteren enz. (Invoer). Ook krijgt men pagina’s toegewezen die al door anderen zijn ingevoerd maar die gecontroleerd en eventueel aangevuld moeten worden (Controle). Bij aanvang krijgt de medewerker een of twee pagina’s die direct gecontroleerd worden door de beheerder als training. Tevens wordt het op prijs gesteld als je in het KCW lokaal de database komt testen en leren gebruiken.

De handgeschreven teksten zijn meestal goed te lezen en je zal leuke informatie aan je voorbij zien komen. Hulp wordt uiteraard geboden als dat nodig is. Het is wel gewenst dat je een computer met een groot beeldscherm hebt.
De voortgang is moeilijk te voorspellen en hangt onder andere van het aantal vrijwilligers af. Het project zal vermoedelijk in mei beginnen en daarna meerdere maanden duren, wellicht tot eind van dit jaar.

Lijkt het je leuk en nuttig om hieraan mee te werken? Neem alsjeblieft contact op met René Ros via het e-mail adres rene.ros@kenniscentrumwaterlinies.nl als je nog vragen hebt of als je je wilt aanmelden.

Kenniscentrum Waterlinies

10 april 2019

Dagexcursie Stelling van Amsterdam 2019

Lunch in Fort aan den Ham in 2018.Op zaterdag 22 juni as. zal voor het achtiende jaar de geheel verzorgde, unieke dagexcursie naar een deel van de Stelling van Amsterdam plaatsvinden. We bezoeken een viertal forten in de Sector Ilpendam en enkele andere objecten tijdens een rondrit door het gebied.

We beginnen met een bezoek aan het verbouwde Fort aan de Nekkerweg met daarin het Fort Resort Beemster. Daarna gaan we via Beemster's inlaatsluis naar Fort aan de Middenweg. Dat fort zien we in haar nog verlaten inrichting voordat de verbouwing tot bed & breakfast begint. Hier zal ook de lunch verzorgd worden.

Vervolgens bezoeken we het normaal ontoegankelijke Fort bij Marken-Binnen met daarin het brandweeroefencentrum. De wandeling over de 'Weg dwars door den Polder Wormer, Jisp en Nek' zal een bijzondere polder-belevenis worden! Na een korte consumptie rijden we naar het Fort benoorden Purmerend. In dit fort is een wijngroothandel gevestigd en kan de kleine voorraad in het fortgebouw en de grote voorraad in de nieuwbouw bekeken worden.
Kortom, veel mooie locaties te zien en in goed gezelschap!

De dag begint om 9.30 uur en duurt tot ongeveer 17.00 uur. Alle kosten zijn inbegrepen in de deelnamekosten en onze donateurs krijgen korting.
Het aantal deelnemers is beperkt en door voorinschrijving door donateurs is een deel van de plaatsen al geboekt. Meer informatie is te vinden op de webpagina over de dagexcursie en daar kunt u zich ook aanmelden.
U bent van harte welkom om deel te nemen en u kunt zich vanaf heden aanmelden! En neem gerust een familielid, kennis of collega mee.

Dagexcursie Stelling van Amsterdam

28 februari 2019

ICOMOS lezingen over de Stelling van Amsterdam

Luchtfoto Fort bij Veldhuis.In de maandelijkse lezingen van ICOMOS Netherlands komt op 13 maart as. de Stelling van Amsterdam aan bod.

René Ros (Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam) toont in zijn lezing de geschiedenis en huidige staat van dit UNESCO Werelderfgoed-monument aan de hand van uniek beeldmateriaal. Met zijn presentatie maakt hij onderbelichte aspecten en vrijwel onzichtbare delen van Stelling van Amsterdam zichtbaar.

Leonard de Wit (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) zal een bespiegeling geven op een meer offensieve benadering tegen de begerige blikken op de open ruimte van de Stelling. Hij doet dat aan de hand van de actuele discussie over de mogelijke aanleg van een snelweg tussen de A8 en A9, dwars door het werelderfgoed. Daarbij gaat hij ook in op de rol van ICOMOS en de interactie tussen deze adviseur en de bevoegde overheden.

Datum: Woensdag 13 maart 2019
Tijd: 19.30-21.30 uur (borrel en maaltijd vanaf 18.30 uur)
Plaats: Dutch Culture, Herengracht 474 in Amsterdam

Voor ICOMOS-leden is de lezing vrij toegankelijk.
Voor niet-ICOMOS-leden bedragen de kosten voor het bijwonen van de lezing € 5,00. De kosten voor borrel en maaltijd bedragen voor leden en niet-leden € 10,00 per persoon.
Aanmelding voor de lezing en de borrel/maaltijd is noodzakelijk en kan uitsluitend via lezingen@icomos.nl

ICOMOS Netherlands

27 februari 2019

Thema-nieuwsbrief 'Amsterdammers op grenswacht in Brabant'

De Grazekeische vonder gezien vanuit België.Waar zaten de Amsterdamse mannen die niet in de forten moesten dienen? Deze thema-nieuwsbrief wil de lezer aan de hand van citaten uit twee boeken en de eigen bevindingen ter plekke meenemen naar de Nederlands-Belgische grens bij Tilburg.

Met de citaten wil ik laten zien dat ze vervelende dingen hebben meegemaakt maar ook plezier hebben gehad: pijn en gein.

Aan de hand van twee boeken van Van de Vrande heb ik in oktober 2018 geprobeerd te beredeneren welke locaties het kunnen zijn en deze bezocht. Sfeer proeven in een verre Brabantse streek aan de hand van historische teksten.

Thema-nieuwsbrief 'Amsterdammers op grenswacht in Brabant'

20 februari 2019

Duitsers ontsnappen van Fort bij Spijkerboor

Geinterneerde Duitse militairen op Fort bij Spijkerboor.Informatie over de ontsnapping van Fort bij Spijkerboor door twee Duitse geïnterneerde vliegeniers was wel bekend en wellicht dachten velen met mij, dat het verhaal compleet was. Naar aanleiding van gevonden archiefstukken dook ik wat dieper in het verhaal en kwam een boek over de Duitse inlichtingendienst in beeld met voor mij verrassende informatie. 79 Jaar na de ontsnapping komt deze in een ander daglicht te staan.

Raymond Gaveel vond in het archief 'Generale Staf Landmacht, 1914-1940' in het Nationaal Archief (2.13.70) een interessant dossier en stuurde de foto's van de 53 pagina's.
Het dossier bevat verslagen over de ontsnapping van twee van de zeven Duitse militairen die in februari 1940 in het Interneringsdepôt Fort bij Spijkerboor waren ondergebracht.

Ze probeerden op 19 februari 1940 naar Duitsland te ontkomen maar werden op de Afsluitdijk aangehouden. Een van de opvallende dingen was dat de twee ontsnapten foto's van brieven kregen voorgelegd met de vraag of ze de inhoud kenden. Hoezo? Waar kwamen die foto's vandaan?

Een inwoner uit Graft was al snel in beeld als helper en op het eerste gezicht lijkt hij een toevallige betrokkene met behulpzame kennissen. Op zoek naar WO2-weetjes uit de streek kwam via de besloten FaceBook-groep 'Zaanstreek 1940 -1945' een tip voor het boek 'De Abwehr in Nederland 1936-1945'. De man wordt in de voetnoten genoemd en in de hoofdtekst komen de belangrijkere personen aan bod. De helpers blijken uit een Duits spionage-netwerk te komen en door onderschepte brieven wisten de Nederlandse inlichtingendiensten al tevoren van de ontsnappingsplannen en hebben dat laten plaatsvinden!

Het verhaal verdiepte zich steeds verder en de ene opmerkelijke vondst volgde op de andere. Het werd te lang voor een nieuwsbrief-artikel en is daarom een aparte Extra-pagina geworden. Een conclusie is er niet uit te trekken, het is een feitenrelaas. Lees die pagina voor meer details over dit bijzonder verrassende verhaal...

Ontsnappen van Fort bij Spijkerboor

13 februari 2019

Zeer geslaagde open dag Fort bij Velsen

Bezoekers op Fort bij Velsen.Op 3 februari jl. hielden de krakers van Fort bij Velsen een zeer succesvolle open dag. Naar schatting 350 mensen bezochten het fort in een "prettige, ongedwongen sfeer". Met vijf gidsen was het Documentatiecentrum aanwezig om uitleg over het fort, de elf nog aanwezige lokalen en de pantserkoepel te geven.

Zeker, het fort is gekraakt en wellicht mag je er formeel dan niet op komen. Maar de krakers zijn wel de gebruiker en mogen zelf bepalen wie ze toelaten. Om mensen te laten zien waar de hele discussie over gaat en hoe het fort er op dit moment voor staat.
Een telefoontje van de gemeente Beverwijk en een brief van de advocaat van eigenaar Kruk konden ons niet op andere gedachten brengen. Wij vonden het algemeen belang van de openstelling belangrijker.
De ontoegankelijkheid in het verleden en de onzekerheid voor de toekomst betekende dat we deze gelegenheid moesten aangrijpen en de krakers te helpen bij de ontvangst van de bezoekers.
De gemeente had een tijdelijk parkeerverbod ingesteld op de parallelweg om gevaarlijk oversteken te voorkomen. De krakers hadden de zaakjes goed op orde met parkeerwachten, kraam met koffie/thee/soep/bier, zithoek met tafels en banken, vuurkorf met overal brandblussers en andere gebouwen en terreingedeelten waren afgezet.

Het werd een uitermate gezellige middag waarbij wij vrijwel constant met het publiek in gesprek waren. Over behoud, over cultuur, over natuur en alle andere aspecten. Veel bekenden gesproken die de gelegenheid gebruikten om positief over ons werk, nieuwsbrief e.d. te spreken, hetgeen ook wel eens leuk is om te horen.

En dan zie je dat er ook een belangrijk sociaal aspect is. Bekenden die elkaar weer eens troffen en onbekenden die kennis met elkaar maakten. De wijkagent kwam kijken en ontmoette een oud-collega die Stelling-fan is en voor ons grenspalen zoekt. Een oud-ambtenaar die naar aanleiding van de sloop van dit fort moest onderzoeken wat die Stelling van Amsterdam eigenlijk was. Veel vrijwilligers van andere forten, andere mensen waarvan het gezicht bekend voorkwam maar ook een voormalige kraker van Fort Uitermeer.
Het absolute hoogtepunt was de "herken-je-me-niet?" ontmoeting tussen twee oud-medewerkers van sloopbedrijf G. Kruk b.v. die elkaar na 20 jaar weer spraken.

Gezien alle reacties en onze eigen indruk was het een geslaagde middag. Het was alleen nogal koud zodat we hopen dat een dergelijke open dag nogmaals georganiseerd kan worden als het weer warm weer is.
De algemene teneur van de aanwezigen was dat de krakers er zouden moeten kunnen blijven totdat er een nieuwe eigenaar en nieuwe bestemming is gevonden. En gezien de ervaringen uit het verleden kan dat heel lang duren.

Fort bij Velsen
Ondernemer Kruk

28 januari 2019

Open Dag Fort bij Velsen

De pantserkoepel van Fort bij Velsen.De krakers van Fort bij Velsen houden op zondag 3 februari as. een open middag op het fort. We verspreiden graag hun aankondiging. Wellicht tot dan?

"Vanaf 13 januari jl. heeft het Fort bij Velsen een nieuwe invulling gekregen. Wij zijn een groep culturele ondernemers en willen graag een culturele invulling geven aan het terrein met oog op de natuur en de historische waarden."
"U kunt rondlopen in het fort en op afstand een kijkje nemen naar het unieke kanon. Er zullen medewerkers van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam aanwezig zijn om uw vragen te beantwoorden."

De gehele aankondiging is te lezen via onderstaande link.

Aankondiging Open Dag Fort Velsen

23 januari 2019

Stem voor Geschiedenis Online Prijs

U heeft nog een week om voor de Geschiedenis Online Prijs 2019 te stemmen op de 20-jarige website over de Stelling van Amsterdam! Alvast bedankt voor uw stem!

De kans dat deze website wint is niet erg groot maar door de aanmelding en jouw stem wordt het wel onder de aandacht van een ander publiek gebracht. En bovendien komt het onder de aandacht van de jury en maakt het een kans op de juryprijs .In voorgaande jaren kreeg de website behoorlijk wat stemmen zodat een top-20 notering mogelijk moet zijn!

De publieksprijs wordt toegekend aan de drie websites of apps die de meeste stemmen krijgen en ontvangen een geldbedrag. De jury kijkt onder andere naar toegankelijkheid, gebruiksvriendelijkheid, betrouwbaarheid en originaliteit.

Stem op de website Stelling van Amsterdam

21 januari 2019

Hoe is het op Fort bij Velsen?

De pantserkoepel van Fort bij Velsen.Met medewerking van de krakers heeft een ploeg van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam toegang gekregen tot het Fort bij Velsen. Het fort werd op 13 januari jl. gekraakt en wij bezochten het fort vijf dagen later om een beeld te krijgen. Het fort was bijna 40 jaar lang niet toegankelijk, ook niet voor ambtenaren en geïnteresseerden. Hoe is de situatie op het fort?

Van de oorspronkelijke gebouwen is alleen het frontgebouw nog aanwezig. Omdat in dat frontgebouw de derde pantserkoepel nog aanwezig is, had dit gebouw onze grote belangstelling. Deze koepel is slechts een van twee in Nederland die nog in-situ aanwezig zijn.

Aan weerszijden van de ronde ruimte voor de pantserkoepel zijn in totaal acht lokalen van slechts 3 meter breed. De ruimten hebben geen buitendeuren en ramen meer zodat weer en wind vrij spel hebben. Omdat de gronddekking tegen het frontgebouw is verdwenen was het niet eenvoudig om het 5 meter hoge dak op te klimmen. Ook de koepel is roestbruin maar met weinig beschadigingen en best indrukwekkend.

Gehele artikel 'Hoe is het op Fort bij Velsen?'

3 januari 2019

20 jaar website Stelling van Amsterdam

René Ros in het Nationaal Archief.Vandaag is het precies twintig jaar geleden dat de website Stelling van Amsterdam on-line kwam. In Nieuwsbrief 468 staan een aantal mensen stil bij dit jubileum. Dank aan de schrijvers en veel plezier bij het lezen!

En drink gerust op eigen gelegenheid een borrel om het jubileum te vieren. Als Documentatiecentrum vieren we het op 5 januari as. met een klein feestje voor betrokkenen en donateurs.

Nieuwsbrief 468

1 januari 2019

Voorspoedig 2019!

Gelukkig nieuwjaar!Mede namens de andere betrokkenen van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam wens ik alle lezers een voorspoedig 2019!

En heel veel dank aan de vrijwilligers, sponsors en donateurs die het werk ook het afgelopen jaar hebben ondersteund.

René Ros

Team
Sponsors