2018

7 februari 2018

Salomon Caun

Portret van Salomon Caun.Salomon Caun (1887) was een geboren en getogen Amsterdammer die na de Tweede Wereldoorlog in Heerde ging wonen. Hij is de enige ons bekende Joodse militair die de oorlog overleefde door onder te duiken. Wat is er in de oorlog met hem gebeurd en waarom ging hij in Heerde wonen?

In januari 2017 werd de thema-nieuwsbrief 'Wie waren de 1.004 militairen in de Beemster?' gepubliceerd naar aanleiding van de vondst van een aantal namenlijsten van de vijf forten in de gemeente Beemster. In het afgelopen jaar is nog meer informatie gevonden door tips en (digitaal en papier) archiefonderzoek. Bovendien zijn ondertussen de bekende graven door vrijwilligers bezocht. Een aantal graven boden weer nieuwe aanknopingspunten. Er is veel bronmateriaal gevonden over hoe Salomon Caun als jood de Tweede Wereldoorlog overleefde met een belangrijke rol voor zijn schoonzoon David van Beetz.

Na Salomon Caun's demobilisatie op Fort benoorden Purmerend bouwde hij een bestaan op als verkoper in een herenkledingwinkel in Amsterdam. In de jaren 1920 had hij een eigen winkel maar in 1926 ging de firma failliet. Daarna ging hij werken als chef-verkoper in kledingzaak Forty Four met filialen in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. In 1938 opende hij een eigen herenkledingwinkel ‘House for Gentlemen’.

De onderduikplaats van Salomon blijkt hij zelf opgeschreven te hebben. In 1945-1946 vroeg de Military Intelligence Service van de US Army via de kranten om informatie over mensen die geallieerde militairen tijdens de oorlog hadden geholpen "for reward purposes" (onderscheidingen en certificaten). In een handgeschreven brief schrijft de dan 58-jarige Salomon: "Ik was (als Israëliet) ondergedoken bij Poels Zwarte Plak America Prov. Limburg" en "in de door ons afgehuurde kamer".

Aan de Military Intelligence Service gaf Salomon als 'tijdelijk' adres Elburgerweg A 576 (nu 15) in Heerder op en daar woonden ook zijn dochter Sonja en haar man David van Beetz. Ook David (steenhouwer, tekenaar, fabrikant en confectioneur) was een geboren Amsterdammer en was met zijn vrouw door toeval ondergedoken in huis De Terp nabij Heerde. Dit onderduikadres was geregeld door de Heerdense verzetsman Detmer Dekker (1911-1980) via wie David betrokken raakte bij een verzetsgroep en een Knokploeg.

Het verhaal van Salomon Caun geeft een bijzonder beeld van een dienstplichtig militair die in Fort benoorden Purmerend de neutraliteit zat te bewaken en in de volgende oorlog diep, heel diep met de gevolgen te maken kreeg.

Volledige artikel in Nieuwsbrief 456